Gelijke Kansen estafette interview: Annemieke Constandse

“De voorschool is echt de plek waar de basis gelegd wordt voor een succesvolle schoolloopbaan en een eerlijke start in het leven”

In Leiden werken veel professionals uit diverse werkvelden nauw samen om de kansengelijkheid voor alle kinderen in Leiden te vergroten. In deze serie interviews stellen we verschillende personen aan je voor die binnen dit netwerk actief zijn. 

In dit derde artikel spreken we met Annemieke Constandse, pedagogisch beleidsmedewerker bij Stichting Peuterspeelzalen Leiden (SPL). Zij nam het stokje over van Harmanneke Ensing en vertelt over de belangrijke rol van de voorschool.

Van Leiden naar Peru – en teug

Onderwijs zat er al vroeg in bij Annemieke. Haar vader was conrector, haar moeder juf. Na haar studie Pedagogische Wetenschappen in Leiden besloot ze haar blik te verbreden.

Ze reisde naar Peru en werkte daar met gezinnen in armoede. "InPeru zag ik gezinnen in kleine lemen huisjes die bijna niets hadden; kinderenhadden geen speelgoed en sommigen konden niet eens naar school," vertelt Annemieke._ "Die ervaring heeft diepe indruk gemaakt en vormtmijn drijfveer: ik gun elk kind dat hun kansen niet afhangen van hunachtergrond of de plek waar ze opgroeien."_

Met die overtuiging keerde ze terug naar Nederland. Ze werkte als adjunct-hoofd bij B4Kids en jarenlang als locatiemanager in de kinderopvang. Vijf jaar geleden koos ze bewust voor SPL, om zich weer volledig te richten op pedagogische inhoud en het begeleiden van professionals.

Tussen beleid en praktijk

Annemieke’s werk is veelzijdig. Ze ontwikkelt beleid en vertaalt dit naar duidelijke handvatten voor de medewerkers op de groep. Ze werkt intensief samen met coaches en teamleiders en onderhoudt contact met partners als de gemeente Leiden, BplusC, JES Rijnland en PPO. Ook is ze actief in het netwerk Kansrijk Onderwijs en de werkgroep De Vliegende Start.

Daarnaast staat ze zelf nog regelmatig voor de groep als Voorschoolse Educatie-trainer." Het is geweldig om onze professionals een jaar lang te begeleiden in hun ontwikkeling," zegt ze enthousiast. "Wanneer ik aan het eind van de training de kwartjes zie vallen en de verbanden worden gelegd met de praktijk, dan word ik daar oprecht gelukkig van."

De kracht van de voorschool

Waarom is die voorschoolse fase volgens Annemieke zo belangrijk? Ze hoeft er niet lang over na te denken.

“De voorschool is echt de plek waar de basis gelegd wordt voor een succesvolle schoolloopbaan en een eerlijke start in het leven,” zegt ze. “Hier leg je de basis voor hoe een kind straks de basisschool binnenstapt.”

Ze ziet het elke dag in de praktijk. “Peuters zijn eigenlijk kleine sponsjes. Ze willen van nature leren en ontdekken. Door ze op de voorschool spelenderwijs te stimuleren—denk aan taal, motoriek en hoe ze met elkaar omgaan—geef je ze een stevige fundering. Wacht je daarmee tot de basisschool, dan ben je voor sommige kinderen al te laat.”

Voor sommige kinderen is er daarnaast net wat extra nodig. “Daarvoor hebben we bijvoorbeeld de Groeigroep,” vertelt ze. “In een kleinere setting werkt een pedagogisch professional samen met een leerkracht. Kinderen krijgen daar de rust en aandacht om vaardigheden te oefenen die ze nodig hebben voor de basisschool. Dat maakt de stap straks veel minder groot.”

Een rijke taalomgeving

Taal speelt op meerdere vlakken een belangrijke rol bij de voorschool. “Met de Leidse aanpak ‘Thuis in alle Talen’ kijken we heel bewust anders naar meertaligheid,” legt Annemieke uit. “Een andere moedertaal is geen probleem, maar juist een kracht. Als een kind zich veilig voelt in zijn eigen taal, durft het ook makkelijker nieuwe stappen te zetten. De stap naar het Nederlands wordt dan ook makkelijker gemaakt.”

Daarnaast wordt er op de voorschool ook goed gekeken naar de taalontwikkeling van kinderen. Annemieke: “Logopedisten komen bij ons twee keer per jaar op locatie en observeren kinderen tijdens het spelen. Dat is laagdrempelig en heel waardevol. Ze geven direct tips aan medewerkers én ouders. Daardoor kunnen we snel signaleren als iets extra aandacht nodig heeft en meteen in actie komen.”

Verder wordt er ook nauw samengewerkt met BplusC. ‘Elke locatie heeft een leesexpert die medewerkers helpt om een rijke leesomgeving te creëren,’ vertelt Annemieke. ‘We lezen niet alleen voor, maar doen dat interactief. Kinderen praten mee, denken mee. Zo groeit niet alleen hun taal, maar ook hun plezier in boeken. En dat neem je de rest van je schoolloopbaan mee.”

Samen zorgen voor een vliegende start

Deze aanpak werkt alleen door goede samenwerking in de stad. Binnen Kansrijk Onderwijs Leiden zet de werkgroep De Vliegende Start zich in voor een soepele overgang naar de basisschool. Annemieke draagt hieraan bij als een van de verbindende schakels tussen de verschillende partijen

Een belangrijk resultaat van deze samenwerking is de warme overdracht: geen overdracht op papier, maar een persoonlijk gesprek tussen pedagogisch professional en leerkracht. Voor Annemieke is dit de essentie van haar werk: zorgen dat beleid op papier echt waarde toevoegt op de werkvloer.

Ze ziet het als haar persoonlijke missie dat beleid nooit een last mag zijn. In plaats daarvan moet het een steun in de rug zijn voor de mensen op de werkvloer. De pedagogisch professionals op de groep zijn volgens Annemieke de echte helden van het verhaal: “Zij zien de kinderen elke dag en nemen ouders stap voor stap mee. Dáár gebeurt het. Door de professionals goed te ondersteunen, zorgen we er samen voor dat elk kind in Leiden de vliegende start krijgt die het verdient.’

Een eerlijke start voor ieder kind

Annemiekes visie voor de stad is glashelder: een Leiden waar elk talent de kans krijgt om te groeien. ‘Het mag voor de toekomst van een kind niet uitmaken in welke buurt je opgroeit, welke taal je thuis spreekt of wat je thuissituatie is. Elk kind verdient het om gezien te worden en de juiste ondersteuning te krijgen. Een eerlijke start is immers geen luxe, maar een fundament waar ieder gezin op moet kunnen rekenen.’

Het stokje gaat door

Annemieke geeft het stokje door aan Marga van Mil, teamleider logopedie en specialist meertaligheid bij 1801. Zij richt zich op het vroeg herkennen van spraak- en taalontwikkeling bij kinderen en het begeleiden van meertalige gezinnen en professionals.

Binnenkort lees je haar verhaal.

Foto's door Patrice Börger